ေတာက္ေျပာင္ေသာ ဖုန္းေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္က အေမွာင္ကမ႓ာ

MSC2016-5.jpg

စပိန္ႏုိင္ငံ ဘာစီလိုနာၿမိဳ႕မွာ Mobile World Congress နည္းပညာျပပြဲႀကီး ၿခိမ့္ၿခိမ့္သဲ က်င္းပေနခ်ိန္တြင္ အေကာင္းဆံုးဆိုေသာ ဖုန္းမ်ား၊ နည္းပညာပစၥည္းမ်ား ထြက္ေပၚလာ ေစေရးအတြက္ လူေတြမသိေသာ ေနာက္ကြယ္က အေမွာင္ကမာၻထဲမွာ ဒုကၡခံေပးေနရ သူေတြလည္း ရွိေနသည္။ 

“ယေန႔ ေခတ္ေပၚ နည္းပညာ ပစၥည္းေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာလုပ္အား ေခါင္းပံုျဖတ္တာေတြ၊ ပဋိပကၡဇုန္ေတြက ေသြးစြန္းေနတဲ့ သယံဇာတပစၥည္းေတြ ရွိေနတယ္”ဟု နည္းပညာဆိုင္ရာ သန္႔ရွင္းသယံဇာတ ပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳေရး လံႈ႕ေဆာ္ေနသည့္ အန္ဂ်ီအို ၁၀ ဖြဲ႕ ပူးေပါင္းထားေသာ SETEM အဖြဲ႕က ေျပာသည္။

Mobile World Congress က်င္းပသည့္ အေဆာက္အဦမွ လမ္းျဖတ္ အနည္းငယ္သာ ေဝးေသာေနရာတြင္ Mobile Social Congress ဆိုၿပီး အၿပိဳင္က်င္းပခဲ့သည္။ ေသြးစြန္းမႈကင္းေသာ၊ ေခါင္းပံုျဖတ္မႈကင္းေသာ သယံဇာတ မ်ားကိုသာသံုးကာ နည္းပညာ ပစၥည္းမ်ား ထုတ္လုပ္ေရး လံႈ႔ေဆာ္ ပညာေပးေသာ ပြဲလည္းျဖစ္သည္။ ထိုလႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႕သည္ ကိုယ္ပိုင္ Fairphone 2 စမတ္ဖုန္းကိုလည္း ထုတ္လုပ္ထားသည္။ Fairphone 2 ထုတ္လုပ္မႈ လုပ္ငန္းစဥ္ အဆင့္ဆင့္သည္ ေခါင္းပံုျဖတ္မႈ၊ ေသြးစြန္းမႈ ကင္းစင္ေသာ သယံဇာတ ပစၥည္းမ်ားသာ သံုးထားေၾကာင္း အာမခံထားသည္။

“ဖုန္းအတြက္ လိုအပ္တဲ့ သဘာဝသယံဇာတ ပစၥည္းတိုင္းကို ေခါင္းပံုျဖတ္မႈ၊ ေသြးစြန္းမႈ ကင္းစင္ေအာင္ စစ္ေဆးရတာ လြယ္တဲ့အလုပ္ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဖုန္းအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ကုန္ၾကမ္းေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာ ထုတ္လုပ္သူ၊ ပါဝင္ပတ္သက္ ေနသူေတြက ကမ႓ာတစ္ဝန္းမွာ ရာနဲ႔ခ်ီၿပီး ရွိေနတယ္။ ဓာတ္သတၱဳ တစ္မ်ဳိးတည္းရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာတင္ စတင္ထုတ္လုပ္တာကေန ကၽြန္ေတာ္တို႔ဆီ ေရာက္လာတဲ့အထိ အဆင့္ငါးဆင့္ေလာက္ လက္လႊဲေျပာင္းခဲ့တာဆိုေတာ့ အဆင့္တိုင္းမွာ ေခါင္းပံုျဖတ္မႈ ကင္းစင္ဖို႔၊ ပဋိပကၡေဒသ ေတြက ျပည္သူေတြကို မတရားခိုင္းေစ ထုတ္ယူထားတဲ့ သယံဇာတမ်ဳိးမျဖစ္ဖို႔ လိုက္စစ္ေဆးရတာ တကယ္မလြယ္ပါဘူး” ဟု Fairphone ၏ အမ်ားျပည္သူ ဆက္ဆံေရး မန္ေနဂ်ာ ဒါရီရာကို ရီႏူရွကီယာက ေျပာသည္။

ပထမဆံုး Fairphone ထုတ္လုပ္ခဲ႔စဥ္က ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္ ျပည္သူ႔သမၼတႏုိင္ငံရွိ ဓာတ္သတၱဳ လုပ္ငန္းမ်ားအနက္ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡမ်ားႏွင္႔ ပတ္သက္မႈမရွိေသာ သတၱဳတြင္း လုပ္ငန္းမ်ားကို ေရြးခ်ယ္ကာ သြပ္၊ တန္တာလမ္ စသည့္ ရွားပါးသတၱဳမ်ား  ဝယ္ယူခဲ႔ရေၾကာင္း သိရသည္။ Fairphone 2 ထုတ္လုပ္စဥ္ကလည္း မွ်တေသာ ကုန္သြယ္ေရး စံၫႊန္းႏွင့္ ညီၫြတ္သည့္ ပီ႐ူးရွိ သတၱဳတြင္းမ်ားမွ ေရႊမ်ားဝယ္ယူ အသံုးျပဳခဲ႔ေၾကာင္း သိရသည္။

နယ္သာလန္ အေျခစိုက္ Fairphone ၏ တ႐ုတ္ရွိ ဖုန္းထုတ္လုပ္ေရး စက္႐ံုတြင္လည္း ဝန္ထမ္းမ်ားအတြက္ လူမႈဘဝ ျမႇင္႔တင္ေရး အစီအစဥ္မ်ား ပို႔ခ်သင္တန္း ေပးေနသလို၊ လုပ္သားမ်ား၏ အခက္အခဲမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳ တင္ျပမည့္ အဖြဲ႕မ်ားလည္း ဖြဲ႕ထားၿပီး၊ လုပ္သားမ်ားဘဝ အေျခအေနကိုလည္း လြတ္လပ္စြာ စံုစမ္းအစီရင္ခံမည့္ အဖြဲ႕လည္းဖြဲ႕စည္း ထားသည္။

“အာရွမွာ ရာႏႈန္းျပည့္ မွ်တမႈရွိတဲ႔ စက္႐ံုမ်ဳိး ေတြ႕ရဖို႔ေတာ႔ မလြယ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ လုပ္သားေတြကို မွ်မွ်တတ ဆက္ဆံႏုိင္မယ့္ အ ေနအထားမ်ဳိး ေရာက္ေအာင္ ျမႇင့္တင္ဖို႔ စိတ္အားထက္သန္တဲ့ လုပ္ငန္းမ်ဳိးေတြ ဆိုရင္ေတာ့  ကၽြန္ေတာ္တို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ ပါတယ္” ဟု ကိုရီႏူရွကီယာက ေျပာသည္။

ႏုိင္ငံတကာ အီလက္ထေရာနစ္ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္ေနေသာ Electronics Watch အဖြဲ႕၏ ေဖာ္ျပခ်က္အရလည္း တ႐ုတ္အီလက္ထေရာနစ္ စက္႐ံုမ်ားတြင္ လုပ္သားမ်ား တစ္ပတ္နာရီ ရွစ္ဆယ္ေလာက္ထိ လုပ္ေနရၿပီး လစာလည္း လြန္စြာနည္းကာ က်န္းမာေရး ထိခိုက္ေစေသာ ဓာတုပစၥည္းမ်ားနဲ႔လည္း ထိေတြ႕ေနၾကရေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္ကလည္း Apple ကိုယ္တိုင္က ၎တို႔အတြက္အိုင္ ဖုန္းမ်ားတပ္ဆင္ ထုတ္လုပ္ေပးေနေသာ ထိုင္ဝမ္အေျခစိုက္ Foxconn ကုမၸဏီ၏ တ႐ုတ္စက္႐ံုမ်ားတြင္ လုပ္သားေခါင္းပံုျဖတ္မႈမ်ား ရွိေနသည္ဟု ဝန္ခံခဲ့သည္။ အီလက္ထေရာနစ္ ပစၥည္းမ်ားအနက္ Smart-phone, Tablet   ႏွင့္  ဆက္စပ္ ပစၥည္းမ်ားသည္ ေစ်းကြက္အႀကီးမားဆံုး ျဖစ္ေနၿပီး ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ေစ်းကြက္တန္ဖိုး ေဒၚလာ ၃ ဒသမ ၁ ထရီလီယံအထိ ရွိခဲ႔ေၾကာင္း MWC ပြဲကို ကမကထ ျပဳက်င္းပသည့္ GSMA အဖြဲ႕က ေျပာသည္။

“အီလက္ထေရာနစ္ လုပ္ငန္းဟာ ကမ႓ာ့စတုတၳ အႀကီးဆံုး လုပ္ငန္းနယ္ပယ္ ျဖစ္ေနပါၿပီ”ဟု ဘာစီလိုနာၿမိဳ႕ ေအာ္တိုနားမတ္စ္ တကၠသိုလ္မွ လက္နက္ကိုင္ ပဋိပကၡ ေဒသမ်ားဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္သူ ဂ်ဳိးဆက္ပ္မာရီယာ႐ိုယိုက ေျပာသည္။

“အီလက္ထေရာနစ္လုပ္ငန္း က်ယ္ျပန္႔လာတာနဲ႔အတူ ရွားပါးသဘာဝ သယံဇာတ ထုတ္ယူတဲ႔ လုပ္ငန္းေတြဟာလည္း ပိုတြင္က်ယ္လာၿပီး လုပ္အားေခါင္းပံု ျဖတ္ မႈ၊ ညႇဥ္းပန္းခိုင္းေစ မႈေတြဟာလည္း ပိုမ်ားလာတယ္။ နည္းပညာ လုပ္ငန္းႀကီးေတြ အေနနဲ႔ ကိုယ္သံုးမယ့္ ကုန္ၾကမ္းဟာ မွ်မွ်တတနည္းနဲ႔ ထုတ္ထားတဲ့ လုပ္ငန္းေတြဆီကလာတဲ့ ကုန္ၾကမ္းမ်ဳိးျဖစ္ေအာင္ ဂရုစိုက္ၾကရပါမယ္”ဟု ဂ်ဳိးဆက္ပ္ မာရီယာ႐ိုယိုက ေထာက္ျပေျပာၾကားသည္။

ႏုိင္ငံတကာ မိုဘိုင္းဖုန္း လုပ္ငန္းမ်ားသည္ ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္ တစ္ျပည္သူ႔ သမၼတႏုိင္ငံ၏ ျပည္တြင္းစစ္ကို မီးထိုးေပးခဲ့သည့္ အဓိကလက္သည္ တစ္ခုဟုလည္း ႏုိင္ငံတကာ အန္ဂ်ီအိုမ်ားက စြပ္စြဲထားသည္။ စမတ္ဖုန္းမ်ားတြင္သံုးေသာ ရွားပါးဓာတ္သတၱဳကို ေဘာ့ႏွင့္ ကိုလ္တန္တို႔ ထြက္ရွိရာ သတၱဳတြင္းမ်ားသည္ လက္နက္ ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ စားက်က္လုရာ ေနရာမ်ားျဖစ္သလို၊ ထိုသတၱဳ တြင္းမ်ားတြင္ လုပ္ကိုင္ေနၾကသူ မ်ားသည္လည္း လုပ္အားေခါင္း ပံုျဖတ္မႈ၊ ႏွိပ္စက္ညႇဥ္းပန္း ခံရမႈမ်ားႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ခဲ႔ရသည္။

ကမ႓ာတစ္ဝန္းကို ေဘာ့ထြက္ရွိမႈ ထက္ဝက္သည္ ကြန္ဂိုဒီမိုကရက္တစ္ ျပည္သူ႔သမၼတႏုိင္ငံမွ ျဖစ္ေၾကာင္း ဘာစီလိုနာၿမိဳ႕ တည္ရွိသည့္ စပိန္အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း ကတာလိုနီးယား ေဒသဆိုင္ရာ ႏုိင္ငံတကာ ပြင့္လင္းျမင္သာ အဖြဲ႕ႀကီး၏ အႀကီးအကဲ မာရီယာကာနာ ဒက္စ္က ေျပာသည္။

“ကြန္ဂိုကလာတဲ့ ကိုေဘာ့ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ဟာ ႏုိင္ငံေတာင္ပိုင္း သတၱဳတြင္း ေတြကလာတာ။ အဲ႔ဒီ သတၱဳတြင္းေတြဟာ အ

ေျခအေန အဆိုးဆံုးပဲ။ လုပ္သားေတြဟာ ဘာကိရိယာ၊ ဘာအကာအကြယ္မွမရွိဘဲ လက္နဲ႔တူး၊ လက္နဲ႔သယ္ေနၾကရတယ္” ဟု မစၥစ္ ကာနာဒက္စ္က ေျပာသည္။

ႏုိင္ငံတကာ ပြင္႔လင္းျမင္သာ အဖြဲ႕ႀကီး (Amnesty Internati-onal) က ထိုသတၳဳတြင္းမ်ား၏ ဆိုးဝါးေသာ အေျခအေနမ်ားကို ယခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီတြင္ အစီရင္ခံစာ ထုတ္ျပန္ဖူးသည္။ ထိုသတၱဳတြင္း မ်ားတြင္ ကေလးလုပ္သားမ်ားလည္း အသံုးခ်ေနၿပီး မိုးလင္းမိုးခ်ဳပ္၊ တစ္ပတ္ ခုနစ္ရက္၊ ေခါင္းပံုျဖတ္မႈမ်ား ေအာက္တြင္ ကေလးမ်ား အလုပ္လုပ္ေနရေၾကာင္း အစီရင္ခံစာက ေဖာ္ျပသည္။

ကမၻာတစ္ဝန္း သတၱဳတြင္းမ်ားတြင္ ကေလးလုပ္သား ေလးေသာင္းဝန္းက်င္ ရွိႏုိင္သည္ဟု ကုလသမဂၢ ကေလးမ်ားဆိုင္ရာ အဖြဲ႕ႀကီး ယူနီဆက္ဖ္၏ အစီရင္ခံစာကလည္း ေဖာ္ျပသည္။

“တခ်ဳိ႕ကေလးေတြဆိုရင္ မိုးလင္းမိုးခ်ဳပ္ ေျမေအာက္ထဲမွာခ်ည္း အခ်ိန္ကုန္ေနၾကလို႔ ေနေရာင္ေတာင္ မျမင္ဖူးဘူးလို႔ ေျပာၾကတယ္” ဟု မစၥစ္ ကာနာဒက္စ္က သူကိုယ္တိုင္ ကေလးမ်ားကို သြားေရာက္အင္တာ ဗ်ဴးခဲ႔စဥ္က အေၾကာင္းမ်ား ေျပာျပသည္။

“MWC ပြဲက နည္းပညာ ကုမၸဏီႀကီးေတြ ဒီအေၾကာင္းေတြ မသိဘဲ မေနပါဘူး။ သိေနေပမယ့္ ဒီအေၾကာင္းေတြ ေဆြးေႏြးဖို႔ဆို ေရွာင္ဖယ္ေရွာင္ဖယ္ လုပ္ေနၾကတုန္းပါ။ ဒီျပႆနာေတြ ေျပလည္သြားေအာင္ ေျဖရွင္းဖို႔ အားထုတ္တယ္ ဆိုတာမ်ဳိးကေတာ႔ ေတာ္ ေတာ္ကို ရွားပါေသးတယ္”ဟု မစၥစ္ကာနာဒက္စ္က ဆိုသည္။

မွ်တကုန္သြယ္ေရး စည္းမ်ဥ္းႏွင့္ညီေသာ ကုန္ၾကမ္းမ်ားကိုသာ အသံုးျပဳေရးတြင္ Fairphone က စံနမူနာျပ ကုမၸဏီအျဖစ္ ရပ္တည္ႏုိင္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနသည္။ Fairphone ပထမဆံုးဖုန္းကို ဥေရာပတြင္ လူေျခာက္ေသာင္းေလာက္ ဝယ္ယူသံုးစြဲ ခဲ့ၾကသည္။ Fairphone 2  ကိုလည္း အလံုးေရ သံုးေသာင္းေလာက္အထိ ေရာင္းခ်ထားၿပီး ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

“လူ႔အခြင္႔အေရး ခ်ဳိးေဖာက္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြ ကင္းစင္ၿပီး မွ်မွ်တတနည္းလမ္း၊ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း နည္းလမ္းနဲ႔ ထုတ္လုပ္ထားတဲ့ ဖုန္းမ်ဳိးေတြကို လူေတြက ဝယ္သံုးလိုစိတ္ ရွိတယ္ဆိုတာ Fairphone က သက္ေသ ျပႏုိင္မယ္ဆိုရင္ တျခားဖုန္းကုမၸဏီေတြနဲ႔ နည္းပညာပစၥည္း ကုမၸဏီေတြဟာလည္း သန္႔ရွင္းတဲ့ နည္းပညာပစၥည္းေတြ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ပိုမိုစိတ္အား ထက္သန္လာၾကမယ္လို႔ ယံုၾကည္ပါတယ္” ဟု Fairphone ၏ အမ်ား ျပည္သူဆက္ဆံေရး မန္ေနဂ်ာဒါရီရာ ကိုရီႏူရွကီယာကလည္း သံုးသပ္ေျပာၾကားသည္။

“တစ္ေန႔မွာေတာ႔ Mobile World Congress နဲ႔ Mobile Social Congress တို႔ဟာ  တစ္သားတည္း တစ္သေဘာတည္းျဖစ္တဲ့ အဆင့္ထိ နည္းပညာလုပ္ငန္း နယ္ပယ္သန္႔စင္ သြားလိမ္႔မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္”ဟု မစၥတာ ကိုရီႏူရွကီယာက ဆိုသည္။

Ref: The dark side of world’s lucrative mobile phone industry by Daniel Bosque (AFP)