အိုင္စီတီက႑၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားအား ေလ့လာ ဆန္းစစ္ရာတြင္ ထြက္ေပၚလာသည့္ အဓိက အေၾကာင္းအရာ ငါးရပ္ရá€

12001049_859042440876710_2750395481206864862_o.jpg

အိုင္စီတီက႑၏ သက္ေရာက္မႈမ်ားအား ေလ့လာဆန္းစစ္ရာတြင္ ထြက္ေပၚလာသည့္ အဓိကအေၾကာင္းအရာ ငါးရပ္ရွိေၾကာင္း သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရသည္။

ျမန္မာ့စီးပြားေရးက႑ တာဝန္ယူမႈရွိေရး အေထာက္အကူျပဳဌာန (MCRB) ၊ ယူေကအေျခစိုက္ Institute for Human Rights and Business (IHRB) ႏွင့္ ဒိန္းမတ္အေျခစိုက္ Danish Institute for Human Rights (DIHR) တို႔ပူးေပါင္းၿပီး ျမန္မာ့သတင္းအခ်က္အလက္၊ ဆက္သြယ္ေရးႏွင့္ နည္းပညာက႑၏ သက္ေရာက္မႈမ်ား ေလ့လာဆန္းစစ္ျခင္းကို ထုတ္ျပန္လိုက္ရာ အဆိုပါ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ သိရျခင္းျဖစ္သည္။

ယင္းငါးရပ္မွာ (၁) မူဒါဒ၊ ဥပေဒႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းမူေဘာင္မ်ား၌ လစ္ဟာေနမႈမ်ား၊ (၂) ရယူသံုးစြဲႏိုင္မႈ၊ (၃) အြန္လိုင္းရွိ ဒီဂ်စ္တယ္အႏၱရာယ္မ်ား၊ (၄) ေအာ့ဖ္လိုင္း လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား၊ (၅) လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းတြင္ ျမင္သာသည့္ ခြဲျခားခံရမႈမ်ားအား ေျဖရွင္းျခင္း (သို႔) ပို၍ဆိုးဝါးလာေစျခင္းတို႔ ျဖစ္သည္။

“အခုထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ အစီရင္ခံစာက ဖတ္ၾကည့္႐ံုတင္မဟုတ္ဘူး။ ျပန္ၿပီးေတာ့ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ဖို႔အတြက္ကို ကြ်န္မတို႔ရည္ရြယ္ပါတယ္။ တတ္ႏိုင္သေလာက္လည္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိသြားေအာင္လုပ္ပါမယ္” ဟု MRCB မွ Regional Outreach Manager ေဒၚေဝၿဖိဳးျမင့္က ေျပာသည္။

ပထမအခ်က္အား ေဖာ္ျပထားရာ၌ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အိုင္စီတီက႑မွ ထြက္ေပၚလာႏိုင္သည့္ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ခ်ိဳးေဖာက္မႈအႏၱရာယ္ အမ်ားစု အတြက္ ေခတ္ ကာလႏွင့္ ေလ်ာ္ညီေသာ ဥပေဒမ်ား မရွိေသးေၾကာင္း၊ ေခတ္မီ ဥပေဒမူေဘာင္မ်ား လိုအပ္ေနသည့္ ကိစၥရပ္မ်ားတြင္ ဥပေဒႏွင့္အညီ ၾကားျဖတ္ရယူျခင္း၊ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ သတင္း အခ်က္အလက္ လံုၿခံဳေရး၊ သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူအသံုးျပဳႏိုင္ခြင့္၊ အသိအမွတ္ျပဳ လက္မွတ္ ထုတ္ေပးသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ဆိုက္ဘာလံုၿခံဳေရး၊ အခ်က္အလက္ လံုၿခံဳေရးႏွင့္ ဆိုက္ဘာမႈခင္းမ်ား စသည္တို႔ပါဝင္ေၾကာင္း သိရသည္။ ဒုတိယအခ်က္၌ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို ရယူရာတြင္ အေထာက္အကူျဖစ္ေစၿပီး ရွာေဖြရ လြယ္ကူေစရန္အတြက္ ယူနီကုတ္ စနစ္ စံသတ္မွတ္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ေဒသသံုးဘာသာစကားမ်ား ထည့္သြင္းႏိုင္ေရးသည္ အေရးႀကီးေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္ဟုလည္း ပါဝင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

တတိယအခ်က္မွာ ဒီဂ်စ္တယ္အႏၱရာယ္မ်ားျဖစ္ၿပီး ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အခ်က္အလက္ လံုၿခံဳေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ား၊ နည္းမ်ိဳးစုံျဖင့္ ျဖစ္ပြားႏိုင္ေသာ ဆိုက္ဘာမႈခင္းမ်ား၊ အမုန္းစ ကားေျပာဆိုျခင္း၊ အစိုးရ၏ အမိန္႔ျဖင့္ မိုဘိုင္းဆက္သြယ္ေရးႏွင့္ အင္တာနက္ကြန္ရက္မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ျခင္း၊ အခ်ိဳ႕ေသာ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမ်ားကို တားဆီးပိတ္ဆို႔ျခင္းတို႔ ပါဝင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

စတုတၳအခ်က္မွာ ဆက္သြယ္ေရးတာဝါတိုင္မ်ား ေဆာက္လုပ္ရန္ ေျမေနရာအသံုးျပဳခြင့္ ရရွိရန္အတြက္ ႀကံဳေတြ႕ရသည့္ ႐ႈပ္ေထြးေသာ ေျမယာဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းအဆင့္မ်ား အစရွိသည္တို႔ ပါဝင္ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ပဥၥမအခ်က္မွာ အိုင္စီတီအသံုးျပဳမႈမ်ားသည္ ကေလးသူငယ္မ်ားကဲ့သို႔ေသာ ထိခိုက္လြယ္သည့္ အစုအဖြဲ႕မ်ား၏ အခြင့္အေရးအေပၚ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးႏွစ္ခုစလံုး အက်ိဳး သက္ေရာက္ႏိုင္စြမ္း ရွိေၾကာင္း၊ အိုင္စီတီ က႑သည္ မသန္စြမ္းသူမ်ားကဲ့သို႔ေသာ ထိခိုက္လြယ္သည့္ အစုအဖြဲ႕မ်ားအတြက္ ယခင္က ယင္းတို႔ခံစားခြင့္မရရွိခဲ့သည့္ ဝင္ေငြတိုး အခြင့္အလမ္းမ်ား သို႔မဟုတ္ လိုအပ္သည့္ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ား ရရွိေစျခင္းျဖင့္ ပိုေကာင္းမြန္သည့္ အေျခအေနတစ္ရပ္ကို ေဆာင္ၾကဥ္းေပးႏိုင္ေၾကာင္း စသည့္အခ်က္မ်ား ပါဝင္သည္ကို ေတြ႕ရသည္။