Facebook ေပၚက အမုန္းစကား ျဖန္႔ခ်ိမႈမ်ား အေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဦးရဲထြဋ္ႏွင့္ ေတြ႕ဆံုျခင္း

_MG_8018.jpg

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေရြးေကာက္ပဲြကာလ နီးကပ္လာေနသည္ႏွင့္ အမွ် လူမႈကြန္ရက္ မီဒီယာတစ္ခုျဖစ္သည့္ Facebook ကို အသံုးျပဳေနသည့္ Account အေရအတြက္သည္ ယခုရက္ သတၱပတ္အတြင္း ၆ သန္းေက်ာ္ ရိွလာၿပီ ျဖစ္သည္။ တစ္ရက္လွ်င္ Account အသစ္ ဖြင့္လွစ္သည့္ အေရအတြက္မွာ ၃ ေသာင္း နီးပါး ရိွလာသည္။ ထုိ႔အျပင္ အဆုိပါ လူမႈ ကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေပၚတြင္ မိမိ၏ ကိုယ္ေရးရာဇဝင္ အခ်က္အလက္မ်ားကို အတိအက် မေဖာ္ျပထားေသာ Account အတုမ်ားႏွင့္ ဝါဒျဖန္႔မႈမ်ား ျပဳလုပ္ေနသည့္ Account မ်ားလည္း အမ်ားအျပား ရိွေနၿပီျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပဲြ ကာလအတြင္း Facebook လူမႈကြန္ရက္စာမ်က္ႏွာေပၚ၌ အမုန္းစကားေရးသားသူ၊ ျဖန္႔ေဝသူမ်ားကို Facebook ႏွင့္ပူးေပါင္း၍ သတင္းပို႔ စနစ္ျဖင့္ ဖယ္ရွားျခင္း၊ အသိပညာေပးျခင္းမ်ားကို ျပဳလုပ္သြားမည္ ဆိုျခင္းႏွင့္ ပတ္သတ္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို ႏိုင္ငံေတာ္ သမၼတ၏ ေျပာေရး ဆုိခြင့္ရိွသူ အျဖစ္ႏွင့္ ျပန္ၾကားေရး ဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ေထာင္စု ဝန္ႀကီး ဦးရဲထြဋ္ကို အင္တာနက္ဂ်ာနယ္မွ ဆက္သြယ္ ေမးျမန္းထားသည္မ်ား ကို ေကာက္ႏႈတ္ ေဖာ္ျပလုိက္ပါသည္။

ပထမဆံုးအေနနဲ႔ ေမးျမန္းလိုတာကေတာ့ ျမန္မာအစုိးရနဲ႔ Facebook တုိ႔အၾကား လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ အမုန္းစကား (Hate Speech) ေတြ ကို ေရးသားသူ၊ ျဖန္႔ေဝသူေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္မယ္လုိ႔ ၾကားသိထားရပါတယ္ရွင့္။ အခုလုိမ်ဳိး Facebook နဲ႔ ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔ ျဖစ္လာပံုကို ဝန္ႀကီးက အေသးစိတ္ ရွင္းလင္း ေျပာၾကားေပးပါဦးရွင့္။

အစိုုးရနဲ႔ Facebook ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအေပၚ လူေတြက အထင္မွားေနတာပါ။ တကယ္ေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္ဖိုု႔ ေဆာင္ရြက္တာ မဟုုတ္ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈမွာ အပိုုင္း ႏွစ္ပိုင္းပါတယ္။ ပထမပိုုင္းက Facebook အသံုုးျပဳတဲ့အခါမွာ လိုုက္နာရမယ့္ က်င့္ဝတ္ေတြကိုု အသိပညာေပးတဲ့ အပိုုင္း၊ ေနာက္တစ္ပိုုင္းက အမုန္းစကား ေရးသားတဲ့ အေကာင့္ေတြ ေတြ႕ရင္ Facebook ရဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ အတုုိင္း သတင္းပိုု႔မယ္။ သူတိုု႔က စိစစ္ၿပီး Facebook ရဲ႕က်င့္ဝတ္မ်ားကိုုရဲ႕ ခ်ဳိးေဖာက္တယ္လိုု႔ ယူဆရင္ သူတိုု႔ စည္းမ်ဥ္း အတုုိင္း ဖယ္ရွားတာမ်ဳိး လုုပ္မယ္။ ျမန္မာအစိုုးရက သူတုုိ႔ကို ဘယ္ဟာကိုု ပိတ္ပါ၊ ျဖဳတ္ခ်ပါလို႔ ေျပာလိုု႔ မရပါဘူး။

လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြေပၚမွာ အမုန္းစကား ေရးသားသူေတြကို အေရးယူမယ္ဆုိတာ ဘယ္လုိ ပံုစံမ်ိဳးေတြနဲ႔ အေရးယူမွာပါလဲ။ ျပဳလုပ္သူကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ အေရးယူမွာလား ဒါမွမဟုတ္ account ကို ပိတ္သိမ္းပစ္တာမ်ိဳးလား ဒါမွမဟုတ္ ဘယ္လိုပံုစံမ်ဳိးနဲ႔ ေဆာင္ရြက္သြားမွာပါလဲ ဆိုတာ အေသးစိတ္ သိပါရေစရွင္။

အေရးယူတာကေတာ့ Facebook နဲ႔ မဆုုိင္ပါဘူး။ သက္ဆုိင္ရာဝန္ႀကီးဌာနမ်ားက ျပည္တြင္း ဥပေဒမ်ားနဲ႔ ေဆာင္ရြက္သြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုုးရရဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မႈ ကေတာ့  အေရးယူတာထက္  Facebook ကိုု စနစ္တက်သံုုး တတ္ေအာင္၊ Facebook ေပၚက သတင္းေတြကိုု စနစ္တက် စိစစ္ၿပီးမွ လက္ခံတတ္ေအာင္ ပညာေပးဖိုု႔ပါပဲ။  အေကာင့္တုေတြနဲ႔ လုပ္ေနတာကိုု ေဖာ္ထုတ္အေရးယူဖို႔ ဆိုတာ သိပ္လြယ္တဲ့ ကိစၥေတာ့ မဟုတ္ဘူး။

အမုန္းစကားေရးသားသူေတြ အျပင္ ထပ္ဆင့္ျဖန္႔ေဝသူေတြကိုေရာ ဘယ္လုိေဆာင္ရြက္ဖို႔ ရိွပါလဲ။

ဒါက ခုနကေျပာတဲ့ အသိပညာ ေပးမႈနဲ႔ ပိုဆုိင္ပါတယ္။ မိမိ ကလစ္ (click) တစ္ခ်က္ေၾကာင့္ ကမ႓ာ ပ်က္သြားႏုိင္တယ္ ဆိုုတာ Facebook သံုးတဲ့သူေတြ နားလည္ေအာင္ ပညာေပးျခင္းကပဲ အထိေရာက္ဆံုုး ျဖစ္ပါတယ္။

အခုလုိ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မွာ Hate Speech ျဖစ္တယ္၊ မျဖစ္ဘူး ဆိုတာကို ဘယ္လုိ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ တုိင္းတာမွာပါလဲ။  Hate Speech အျဖစ္ သတ္မွတ္ခ်က္ကုိေရာ ဘယ္သူေတြက သတ္မွတ္ ေဆာင္ရြက္မွာပါလဲရွင့္။ ၿပီးေတာ့ အခုလုိ အမုန္းစကားေတြကို အေရးယူမယ္ဆုိတာမွာ အဓိက ေစာင့္ၾကည့္သူက ျမန္မာ အစိုးရဘက္ကျဖစ္မလား Facebook ဘက္က ျဖစ္မလား။

အစိုုးရ အပါအဝင္ Facebook သံုုးစြဲသူတုုိင္းက အမုုန္းစကားျဖစ္ေစတယ္။ ညစ္ညမ္းတယ္လို႔ ယူဆရင္ Facebook ကို သတင္းပိုု႔ လိုု႔ရပါတယ္။ Facebook အဖြဲ႕က စိစစ္ၿပီး သူတိုု႔စံအရ အမုုန္းစကား ျဖစ္တယ္၊ ညစ္ညမ္းတယ္လိုု႔ သတ္မွတ္ရင္ သူတိုု႔ကပဲ ဆက္ၿပီး ေဆာင္ရြက္မွာပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ကေတာ့ Facebook ကိုု သူ႔ဆီမွာ ျမန္မာဘာသာစကား  ကၽြမ္းက်င္သူေတြ တိုုးခ်ဲ႕ တာဝန္ေပးဖိုု႔ ေျပာတာပဲရိွပါတယ္။

အမုန္းစကားေရးသားသူ၊ ျဖန္႔ေဝသူလုိ႔ သတ္မွတ္ခံရၿပီး အေရးယူခံရမယ္ဆုိရင္ တစ္ဖက္မွာ ကာယကံရွင္က သူေရးထားတာေတြ ဟာ Hate Speech ေတြ မဟုတ္ပါဘူးလုိ႔ မွတ္ယူမယ္ဆုိရင္ သူ႔အတြက္ ဥပေဒအရ ဘယ္လုိ အကာအကြယ္ေတြ ရိွမလဲရွင့္။

ႏိုင္ငံတကာမွာေတာင္ အင္တာနက္နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္းေတြက တိတိက်က် မျဖစ္ေသးဘူး။ နည္းပညာရဲ႕ ခုုန္ပ်ံ ေက်ာ္လႊား တိုုးတက္မႈက ဥပေဒ ထက္ပိုုျမန္ေနတာကိုုး။ ဒါ့ေၾကာင့္  က်င့္ဝတ္ပိုုင္းဆိုင္ရာ အသိပညာေပးမႈက ပိုုအေရးႀကီးတယ္လိုု႔ ကၽြန္ေတာ္တုုိ႔က လက္ခံထားတာပါ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ Facebook  သံုးစဲြေနတဲ့ account အေရအတြက္က ၆ သန္းထိရိွလာပါၿပီ။ ဒီအေရအတြက္မွာ account အတုနဲ႔ ကုိယ္ေရးရာဇဝင္ (profile) အမွန္ မေဖာ္ျပတဲ့ အတုအေယာင္ သံုးစဲြတဲ့ အေရအတြက္ကုိ ဘယ္ေလာက္ အထိ ခန္႔မွန္းမိပါလဲရွင့္။

အဲဒါေတာ့ မခန္႔မွန္းတတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ့္ ေအာက္မွာလာေရးတဲ့ Commentေတြ၊ Like လုုပ္သူ၊ Share လုုပ္သူေတြ ကိုု စံထားၿပီးတိုုင္းရင္ေတာ့ ၆၀% ေလာက္က အတုုေတြပဲ။ 

Facebook ေပၚမွာ အမည္မွန္မေဖာ္ျပတဲ့ profile အတုနဲ႔ account အတုေတြထဲမွာ အစိုးရ အဖြဲ႕အစည္းကိုျဖစ္ေစ၊ တျခား အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုခုကို ျဖစ္ေစ၊ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးဦးကိုျဖစ္ေစ ဝါဒျဖန္႔တဲ့ account တုေတြလည္း ရိွေနပါတယ္။ အဲ့ဒီလုိ သတင္းအမွား ေတြနဲ႔ ဝါဒျဖန္႔မႈေတြ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ account တုေတြကိုေရာ အစုိးရဘက္က အေရးယူဖို႔ ရိွပါသလား။

ေဖာ္ထုုတ္လိုု႔ ရရင္ေတာ့ သက္ဆုုိင္ရာ ဥပေဒမ်ားအရ အေရးယူမွာပါ။ ဥပမာ ဆည္က်ဳိးၿပီလိုု႔ လုုပ္ႀကံတင္တာမ်ဳိးကိုု သဘာဝေဘး စီမံခန္႔ခြဲမႈဥပေဒအရ အေရး ယူတာမ်ိဳးေပါ့။

ျပည္တြင္းမွာ ရက္သတၱပတ္ ငါးပတ္အတြင္း Facebook account အသစ္ျပဳလုပ္တဲ့ အေရအတြက္က ၈ သိန္းေလာက္ ရိွတယ္လို႔ နည္းပညာ အသိုင္း အဝုိင္းက ျပဳလုပ္ထားတဲ့ သုေတသန အခ်က္အလက္ေတြအရ သိရပါတယ္။ ဒီပမာဏထဲမွာ ဘယ္လို သံုးစဲြသူေတြ ပါဝင္ႏုိင္မယ္လို႔ အန္ကယ္ ခန္႔မွန္းပါလဲရွင့္။

အေတာ္မ်ားမ်ားက ေရြးေကာက္ပြဲ အႀကဳိကာလမွာ မိမိေထာက္ခံသူမ်ား အတြက္ မဲဆြယ္ေပးဖိုု႔၊  ေရြးေကာက္ပြဲ သတင္းေတြ သိႏုုိင္ဖုုိ႔ ျဖစ္ႏုုိင္ပါတယ္။ အဖ်က္ သေဘာ လုုပ္ခ်င္တဲ့သူေတြလည္း ပါႏုုိင္ပါတယ္။ အဲဒီလိုု လူေတြ မမ်ားပါေစနဲ႔လိုု႔ပဲ ဆုုေတာင္းရမွာပဲ။

အခုဆုိရင္ ျပည္တြင္းက ေန႔စဥ္ သတင္းစာနဲ႔ သတင္းဌာနေတြရဲ႕ Facebook အသိအမွတ္ျပဳ တရားဝင္ သတင္းစာမ်က္ႏွာေတြနဲ႔ ပံုစံတူ Page အတုေတြ ထြက္ေပၚေနပါတယ္။ သတင္းအမွားေတြ ျဖန္႔ေဝေနတဲ့ ဒီလုိ စာမ်က္ႏွာအတု ျပဳလုပ္သူေတြကိုေရာ အေရးယူဖို႔ ရိွပါသလားရွင္။ ရိွခဲ့မယ္ ဆုိရင္ ဘယ္လုိပံုစံနဲ႔ အေရးယူမယ္ ဆိုတာ သိပါရေစ။

 Facebook ကုုိေတာ့ အဲဒီ ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အတုုေတြကိုု တုုိင္ၾကားလာရင္ စိစစ္ၿပီး ျဖဳတ္ခ်ေပးဖိုု႔ ညိႇႏိႈင္းထားပါတယ္။ မၾကာခင္က 7Day News အေကာင့္ တု ကိုုလည္း Facebook က ျဖဳတ္ခ် ေပးတယ္လိုု႔ သိရပါတယ္။

အခုလုိ ျမန္မာအစိုးရနဲ႔  Facebook တုိ႔ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္မယ့္ လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြေပၚ အမုန္း စကားျဖန္႔ေဝသူေတြကို အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မယ့္ အစီအစဥ္ကို ဘယ္ေလာက္အထိ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မယ္လုိ႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားပါလဲ။ ဒီအစီအစဥ္ ေအာင္ျမင္မႈ ရိွမယ္၊ အမုန္းစကား ျဖန္႔ေဝသူေတြ၊ ေရးသားသူေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားမယ္လို႔ ဘယ္ေလာက္ ရာခိုင္ႏႈန္းအထိ ေမွ်ာ္မွန္းထားပါသလဲ။

ဒီတစ္ခုုထဲနဲ႔ေတာ့ အမုုန္းစကားေတြ ေလ်ာ့သြားေအာင္ လုုပ္လိုု႔ မရပါဘူး။ ဒါဟာ အရပ္ဘက္ လူ႔ အဖြဲ႕အစည္းေတြ ပညာေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြပါ ပါ၀င္ၿပီး လူထုု လႈပ္ရွားမႈ အသြင္ လုုပ္ရမယ့္ ကိစၥျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တိုု႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈက အစပ်ဳိး ေပးတာပဲရိွပါတယ္။ ပန္းစကားလႈပ္ရွားမႈလုုိ လႈပ္ရွားမႈေတြ မ်ားမ်ားေပၚလာရမယ္။ ပါတီေတြ ကိုုယ္တုုိင္က မိမိတို႔ ပါတီ ေထာက္ခံသူေတြကိုု ပညာေပးရမယ္။ အေပါင္းအသင္းေတြက မိမိတိုု႔ အထဲက ေရးသူရိွရင္ တားရမယ္။ ဥေရာပ ႏုုိင္ငံေတြမွာလို ႏိုင္ငံေရးသမား၊ အားကစားသမား၊ အႏုုပညာရွင္၊ ဘာသာေရး ေခါင္းေဆာင္စတဲ့ ထင္ရွားသူေတြက ဒါမ်ဳိးေရးတာ ေျပာတာကိုု ဆန္႔က်င္ရမယ္။

ေရြးေကာက္ပဲြကာလမွာ ေပၚထြက္လာႏုိင္တဲ့ အမုန္းစကားေရးသားမႈ၊ ျဖန္႔ေဝမႈေတြထဲမွာ ျပဳလုပ္သူေတြဟာ မည္သူတစ္စံုတစ္ဦး ျဖစ္ေနပါေစ  ဥပေဒအတုိင္း အေရးယူ မွာပါလား။ အေရးယူမႈေတြဟာ တိက် မွန္ကန္မွ်တမႈေတြ ျဖစ္လာေအာင္ ျမန္မာအစိုးရက Facebook နဲ႔ ဘယ္လုိ သေဘာတူညီ ခ်က္ေတြ ရိွထားပါလဲ။

ဥပေဒအရ Facebook နဲ႔ ဘာမွ ညိႇမထားပါဘူး။ ပညာေပးေရးနဲ႔ reporting system ရိွေရးကိုုပဲ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေနတာပါ။ ဒီေဆာင္ရြက္မႈဟာ အင္တာနက္ လြတ္လပ္ခြင့္ကိုု ထိခုုိက္ဖိုု႔ မဟုုတ္ပါဘူး။

လူမႈ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြေပၚမွာ အခုလုိ အမုန္းစကား ျဖန႔္ေဝသူေတြကို အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈေတြ ျပဳလုပ္တာ အျပင္ကြန္ရက္ေပၚက အႏုိင္က်င့္ျခင္း ဆုိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုခုကိုျဖစ္ေစ၊ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးဦးကိုျဖစ္ေစ လိင္ပုိင္းဆုိင္ရာ ေစာ္ကားမႈေတြအျပင္ အျခား Cyberbully လုပ္တာေတြ ကိုေရာ အေရးယူဖို႔ရိွပါလား။

Cyber မႈခင္းထဲမွာ အက်ံဳးဝင္တာမွန္သမွ် ဥပေဒမရိွေသးရင္ ဥပေဒရိွေအာင္၊ ဥပေဒရိွရင္ အ ေကာင္ အထည္ေဖာ္ႏုုိင္ေအာင္၊  ေနာက္ၿပီး သံုုးစြဲသူေတြ အေနနဲ႔ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေတြကို သိေအာင္ ပညာေပးဖိုု႔ စတာေတြ အားလံုုး ဆက္လုုပ္သြားရမွာပါ။

အသံုးျပဳေနတဲ့ account အေရအတြက္ ၆ သန္းေလာက္ရိွေနတဲ့ အထဲမွာ အမုန္းစကား ေရးသား ျဖန္႔ေဝသူေတြကို အေရးယူတဲ့ အခါ ဘယ္လုိ အခက္အခဲေတြ ရိွႏိုင္မလဲ။

အေကာင့္တုုေတြကိုု ေဖာ္ထုုတ္ႏိုင္ဖိုု႔ ခက္ခဲတယ္။ ေနာက္ၿပီး အမုုန္းစကားကိုု တားျမစ္ျခင္းနဲ႔ အင္တာနက္ေပၚမွာ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုုခြင့္ရိွျခင္းကိုု ခြဲျခား နားလည္ဖိုု႔ လိုုပါတယ္။ ဒါဟာ အဓိက အခက္အခဲႏွစ္ခုုပါပဲ။

Facebook လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ အမုန္းစကား ေရးသား ျဖန္႔ေဝသူေတြကို အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မယ္ဆုိတာမွာ အစိုးရ အဖြဲ႕ဝင္ ပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦးဦးက ဝါဒျဖန္႔တဲ့ အေရးအသားေသာ္ လည္းေကာင္း အျခားအဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုခုကို ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ တုိက္ခိုက္တဲ့ အေရးအသားေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အမုန္းစကားလုိ႔ သတ္မွတ္လို႔ရတဲ့ အေရးအသားေသာ္ လည္းေကာင္း ေရးသားခဲ့မယ္ ဆုိရင္ေရာ ဘယ္လို ေဆာင္ရြက္ဖုိ႔ ရိွပါလဲ။

အစိုုးရ အဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္ျဖစ္ အျခားက႑ နယ္ပယ္တစ္ခုုခုုက ထင္ရွားသူ တစ္ဦးဦးျဖစ္ျဖစ္ အဲဒီလိုုစကားမ်ဳိး ေရးသားခဲ့၊ တဆင့္ျဖန္႔ ေဝခဲ့တယ္ဆိုုရင္ ပထမဆံုုး က်င့္ဝတ္ အရ ရင္ဆုုိင္ရမွာေပါ့။ ဥပေဒ ခ်ိဳးေဖာက္တဲ့ အဆင့္ဆိုုရင္ေတာ့ ဥပေဒ အရ ရင္ဆုုိင္ရမွာေပါ့။ ႏုုိင္ငံတကာက အမုုန္းစကားကိုု တိုုင္းတာအကဲျဖတ္တဲ့ အခါ ေျပာတဲ့ အေၾကာင္းအရာအျပင္ ေျပာဆိုုသူရဲ႕ အေရးပါမႈ၊ က်ယ္ျပန္႔မႈနဲ႔လည္း တုုိင္းတာတယ္။ ဥပမာ။ သာမန္ လူတစ္ေယာက္ တင္တဲ့ ပိုု႔စ္ကိုု အမုုန္းစကားျဖစ္ေပမယ့္ အဲဒီစကားကိုုပဲ ထင္ရွားသူ တစ္ေယာက္က ေျပာရင္ ပိုုၿပီး က်ယ္ျပန္႔ႏုုိင္တဲ့ အတြက္ တာဝန္ပိုုရိွတာပါ့။ ဒီေနရာမွာ သတင္းသမားေတြလည္း သတိထားျပဳသင့္ပါတယ္။ ဒိန္းမတ္လိုု ႏိုင္ငံမ်ဳိးမွာဆိုုရင္ စာနယ္ဇင္း သမားမ်ားရဲ႕ ကိုုယ္ပိုုင္ေဖ့ဘြတ္၊ တြစ္တာမွာ ေရးသားခ်က္ေတြကိုု စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ ေရးသလိုုပဲ စာနယ္ဇင္းက်င့္ဝတ္ကိုု လိုုက္နာဖိုု႔ သတ္မွတ္ထားတယ္။

ေနာက္ဆံုး ေမးျမန္းလိုတာကေတာ့ အခုလုိ အင္တာနက္ သံုးစဲြခြင့္ လြတ္လပ္မႈ ရိွလာတဲ့ အေျခအေနမွာ လူမႈကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေတြေပၚကေန အမုန္းစကားေရးသား ျဖန္႔ေဝေနသူေတြဘက္က ေနေရာ ဘယ္လုိ နားလည္မိပါလဲရွင့္။ သူတုိ႔ဘာေၾကာင့္ အခုလို အမုန္းစကားလို႔ သတ္မွတ္ႏိုင္တဲ့ ေရးသားမႈေတြကို ေရးသားၾကတယ္လို႔ ဝန္ႀကီး ထင္ျမင္မိပါလဲ။

ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ သတင္း ငတ္မြတ္ေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုက ရလာတဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္ကိုု အသံုုးျပဳတဲ့အခါ အနည္းနဲ႔ အမ်ားျပႆနာရိွမွာပါပဲ။ ျမန္မာႏုုိင္ငံ အေျခအေနမ်ိဳးကိုု အျခား အသြင္ ကူးေျပာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာလည္း ရိွခဲ့တာပါပဲ။ ဒါဟာ အင္တာနက္ တစ္ခုုတည္းေပၚမွာ ျဖစ္ေနတာ မဟုုတ္ပါဘူး။ ပံုႏွိပ္ မီဒီယာေတြ၊ ႐ုပ္သံမီဒီယာေတြမွာလည္း ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ အင္တာနက္ကေတာ့ သံုုးသူမ်ားၿပီး ပိုုက်ယ္ျပန္႔တာပဲ ကြာပါတယ္။