Epidemic လား၊ Pandemic လား၊ Endemic လား…

IJ---Epidemic-vs-Pandemic-vs-Endemic.jpg

အေနာက္အာဖရိကတိုက္က ေၾကာက္စရာေကာင္းတဲ့ အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္က ေန႔စဥ္သတင္းစာေတြနဲ႔ အြန္လိုင္းသတင္းဆိုက္ေတြက သတင္းေခါင္းစဥ္ႀကီးေနရာမွာ ထိပ္ဆံုးက ေနရာယူ ထားပါတယ္။

အဲ့ဒီ သတင္းေခါင္းစဥ္ နမူနာတခ်ဳိ႕ကို ေလ့လာရေအာင္။

– Ebola Epidemic Ravages West Africa

– Leave endemic Ebola zones- Germany tells nationals

– Americans fear pandemic as Ebola patients evacuate to Atlanta

အဲ့ဒီ သတင္းေခါင္းစဥ္ ၃ ခုမွာ epidemic, endemic ႏွင့္ pandemic ဆိုတဲ့ စကားလံုး ၃ လံုးကို သံုးသြားတယ္။ အဲ့ဒီ စကားလံုးေတြထဲမွာပါတဲ့ “dem” ဆိုတဲ့ အစိတ္အပိုင္းက လူအမ်ား (people)၊ ေဒသ (district) လို႔

အဓိပၸာယ္ရတဲ့ ေရွးေဟာင္းဂရိစကား “demos” ကေန လာပါတယ္။ အဲ့ဒီ စကားလံုးေတြရဲ႕ ေရွ႕ကေပါင္းထားတဲ့ “epi” “en” ႏွင့္ “pan” တို႔မွာ ဒီလိုအဓိပၸာယ္ေတြ ရွိၾကပါတယ္။

– epi = among

– en= in

– pan= all

အဲဒီေတာ့-

– epi (among) + demos = epidemic

– an (in) + demos= endemic

– pan (all) + demos= pandemic   ဆိုတာ ျဖစ္လာၾကတယ္။

ကဲ အခု ဒီစကားလံုး တစ္လံုးခ်င္းကို ေလ့လာၾကရေအာင္။

 

(1) Epidemic ဆိုတာ အခ်ိန္တစ္ခုအတြင္း ေနရာေဒသတစ္ခုမွာ ကူးစက္ေရာဂါ ျပန္႔ပြားျဖစ္ေပၚတာကို ဆိုလိုတာပါ။

epidemic ကို ဘယ္လိုသံုးသလဲဆိုတာကို ေအာက္ပါ စာေၾကာင္းေတြမွာ ေလ့လာရေအာင္။

 

– Annual influenza epidemics follow a winter seasonal pattern in the United States with typical activity peaking during late December and early February.

– An intense flu epidemic spreading across the nation has already taken a tragic toll in Michigan.

– H1N1Flu Epidemic Fills up Texas Hospital Beds and ERs

ဒီဥပမာ စာေၾကာင္းေတြမွာ epidemic ကို သုံးသြားတာ ကူးစက္ေရာဂါ၊ ေနရာေဒသ၊ အခ်ိန္စသည္တို႔ကို ေဖာ္ျပထားတာကို ေတြ႕ရတယ္ေနာ္။

(2) Endemic ကေတာ့ adjective ျဖစ္ၿပီး ေနရာေဒသတစ္ခုရွိ ျပည္သူ/ လူအခ်ဳိ႕မွာ ျဖစ္ေပၚခံစားေနရတဲ့ ကပ္ေရာဂါ အေျခအေနကို အထူးျပဳေဖာ္ျပပါတယ္။

ေအာက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ စာေၾကာင္းေတြကို ေလ့လာရေအာင္။

– In many malaria-endemic countries, malaria transmission does not occur in all parts of the country.

– Polio remains endemic in three countries: Afghanistan, Nigeria and Pakistan.

– Pertussis is endemic worldwide, even in areas with high vaccination rates.

ဒါေတြအားလံုးက ကူးစက္ေရာဂါ အေျခအေနကို endemic (adj) နဲ႔ အထူးျပဳ ေဖာ္ျပထားတာပါ။

 

(3) Pandemic ကို ဘယ္မွာသုံးသလဲဆိုေတာ့ ေရာဂါတစ္ခုခုက ေဒသတစ္ခုခုကို ေက်ာ္လြန္ၿပီး ကမၻာအရပ္ရပ္ရွိ လူသားမ်ားဆီသို႔ ကူးစက္

လာတဲ့အခါ သုံးပါတယ္။

 

ေအာက္ပါ ဥပမာကိုၾကည့္ပါ။

– The Black Death was one of the worst pandemics in human history, killing at least 75 million people on three continents.

– The Franco-Prussian War triggered a smallpox pandemic of 1870-1875 that claimed 500,000 lives.

– The1918 Spanish influenza pandemic (is) estimated as being responsible for the deaths of approximately 50 million people or more.

(ေနရာေဒသတစ္ခုတည္း လူတစ္စုတည္း မဟုတ္ေတာ႔ဘဲ ေနရာအႏွံ႔ ျဖစ္ေနၿပီဆိုတာကို ေျပာတာ။)

 

Epidemic ကို ေရာဂါနဲ႔ မသက္ဆိုင္တဲ့ အျခားမႏွစ္ၿမိဳ႕ဖြယ္ရာ အေျခအေနေတြကို ေဖာ္ၫႊန္းရာမွာလည္း သုံးပါတယ္။ ဥပမာတခ်ဳိ႕ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

– Teen Prescription Drug Abuse: A National Epidemic

– Don’t panic, the teenage pregnancy epidemic is over.

– Factors Contributing to the Youth Violence Epidemic

– An Epidemic of Stupidity is Sweeping across America

အခုေလာက္ဆို epidemic (n) endemic (adj) pandemic (n) တို႔ရဲ႕ အသုံးေတြကို အေျခခံေလာက္ေတာ့ သေဘာေပါက္ေလာက္ပါၿပီေနာ္။

Dailywritingtips.com မွ Maeve Maddox ၏ Epidemic vs. Pandemic vs. Endemic ကို ကိုးကားဘာသာျပန္ဆိုထားတာျဖစ္ပါ တယ္။